„Prywatna wojna Samuelego” to zbiór opowiadań, w których codzienność zderza się z groteską, historia z farsą, a los zwykłego człowieka okazuje się pełen konfliktów. Andrea Camilleri z charakterystyczną lekkością i humorem opowiada o zdradach, nieporozumieniach, systemowej głupocie i cichych buntach, które rodzą się tam, gdzie z pozoru nie ma miejsca na opór. Czy to figlarna komedia pomyłek, czy gorzka satyra na faszyzm – wszystkie te historie łączy jedno: błyskotliwa ironia i głęboka czułość dla ludzkich słabości.
Ten zbiór opowiadań to swoisty przegląd różnych zaskakujących wątków, typowych dla Camilleriego, napisanych z charakterystyczną finezją i humorem, czasem zabawnych, czasem przejmujących i poważnych. Tragizm miesza się tu z komizmem.
Zbiór otwiera „komedia pomyłek” pełna nieporozumień i zdrad, figlarna i złośliwa. W innych opowiadaniach, pośród różnych odcieni sarkazmu, narracja zmienia się w groteskę, wkraczając w sferę absurdu. Raz jest to pieskie życie biednego człowieka, które w finale jest pełne autoironii. Innym razem to tragikomiczny portret faszyzmu w dwóch epizodach: o fałszywym bohaterze narodowym, ciągle branym za kogoś innego, któremu nie wiadomo, jak poświęcić tablicę pamiątkową, pełną fałszywej chwały; oraz o rasowej dyskryminacji w gimnazjum, wobec żydowskiego ucznia, (tytułowy Samuele), który potrafi jednak się obronić, wyśmiać codzienne prześladowania ze strony nauczycieli ogłupionych przez reżim, a nawet doprowadzić do pełnego radości odwetu.
